Nefes Kokusu ağız kokusu değildir. Nefes kokusunun oruç kokusunun mekanizması, sebebi ve tedavisi

Nefes kokusunun mekanizması

Nefeste 3481 tane kimyasal madde sayılmıştır. Bunlardan 1753 tanesi akciğerden ağıza doğru gelir. İdrarda bile bu kadar fazla sayıda kimyasal madde yoktur.
Nefes gazları Bu maddelerin çoğu karaciğer ve böbrekler tarafından kana ihraç edilen 300 g/mol'den daha hafif gazlardır. Kanda çözünmüş halde bulunurlar KAN GAZLARI ismini alırlar. Bu gazların çoğu çirkin kokuludur.
Bu maddeler akciğerler yolu ile kandan süzülüp alınır ve nefes verme sırasında akciğerlerimizden dışarı atılır. Nefes kokusu böyle oluşur. Nefes kokusu belirli bir seviyenin üstüne çıkarsa, nefesten gelen gazlar konjuktivayı tahriş ederek, gözlerde sebepsiz yanma sebebi olabilir.

Nefes kokusu gazlarının başlıcaları hangileridir?

         Akciğerden nefese karışarak dışarı atılan gazların içerisinde çirkin kokulu olanlar ve Tip-4 ağız kokusu (nefes kokusu)na sebep olanlar ve konsantrasyonları şunlardır:
      Amonyak (628 ppb), acetone (297), methanol (193), ethanol (187), isoprene (37), propanol (16), acetaldehyde (23) and pentanol (15) bulunmustur.
    Ayrıca şunlar da bulunur: IL6 , 8-isoprostane, Nitrate, cyanide, Lökotrienler, 2,3-dihydro-1-phenyl-4(1H)-quinazolinone, 1-phenyl-ethanone, heptanal, n-propanol, methylethylketone, Hidrojen peroksit, Nitrosothiols, Nitrosothiols nitric oxide, 8-isoprostane, Leukotriene B4, IL8, limonene, C2-C5 aliphatic acids, Dimethylamine, trimethylamine, formol, formaldehit, asetoasetat, beta hidroksi bütirik asit, valerik asit, formik asit, HCN ve daha yüzlercesi..

Açlıkta neden nefes kokusu artar?

Organizma bulabilirse şeker (karbonhidrat) ile enerji üretmeyi tercih eder. Açlık durumunda ise yedek enerji depolarını kullanmaya mecburdur. Yağ asitleri yakılarak dakikada 370 umol hızıyla asetoasetat üretilir. Bunun 137 umol'u (%37 si) asetona dönüşür. Asetonun büyük kısmı glukoz'a oksitlenerek uzaklaşır. İşte bu glukoz enerji olarak kullanır. Bu sırada ortaya çıkan aseton, asetoasetat ve Beta hidroksi butirik asit çirkin kokuludur akciğerden nefese geçer. Gece boyunca aç kalan insanların sabah yataktan kalkınca ağızlarında çirkin koku duymasının sebelerinden birisi keton cisimleridir.
     Oruç tutan bireylerin nefeslerindeki koku da bu şekilde oluşmaktadır. 15 tane sağlıklı gönüllü vitamin hapı ve su verilerek 21 gün oruç tutmuşlar kanlarındaki ve nefeslerindeki keton cisimleri günler geçtikçe yükselmiştir. Asetona paralel olarak nefeste propionaldehyde ve glycerol de yükselmiştir. Fakat nefesteki amonyak kokusu azalmıştır.
          Oruçta ve açlıkta deriden ihraç edilen keton cisimleri de artar. Bunun anlamı açlıkta ter kokusunda da artış oluyor demektir.
         Kilo bakımından zayıf şahıslarda ve yaşlılarda nefeste aseton seviyesi yükselmeye daha meyillidir. Böyle bireyler açlık sırasında daha fazla nefes kokusu üretirler.

Başka hangi durumlarda nefes kokusu ortaya çıkar?

        Midede H. pylori gastriti bulunduğunda besinlerdeki proteinlerden gelen üre, bu bakteri tarafından parçalanarak amonyağa dönüştürülür. Amonyak kan gazı şeklinde nefese geçer veya yemek borusundan ağıza yükselir
          Bağırsakta aşırı bakteri üremesi (İntestinal over Growth syndrom) varsa besinler putrifiye edilerek aromatik bileşikler şeklinde kan gazları şeklinde kana ve oradan nefese geçer
        Kabızlıkta kolonda biriken dışkıdan gelen kokulu bileşikler kan gazlarına dönüşür. Önce kana sonra akciğere geçer ve nefese gelir.
     İliochecal kapaktan tersine sızıntılarda ince bağırsağa bakteri girerse aşırı bakteri üremesi sebebiyle kan gazları yükselir.
      Pankreas enzim defektlerinde sindirilemeyen besin öğeleri bakterilere terk edilmiş demektir. Bunlar önce kana ve sonra akciğerden nefese geçer
           Neredeyse bütün karaciğer ve böbrek hastalıklarında, hamilelerde, zihinsel engelli, parkinson, diyabet, kanser, diyaliz, astım hastalarında kan gazları kokuludur. Sürekli ilaç kullananlarda, her hangi bir besini her gün daima ve bolca yiyenlerde nefes kokusu olur.

Nefes kokusu nasıl tedavi edilir?

Nefes kokusunun sebebi bulunup ortadan kaldırılır. Başka bir tedavisi olamaz.

Kaynak: Phillips M, Herrera J, Krishnan S, Zain M, Greenberg J, Cataneo RN. Variation in volatile organic compounds in the breath of normal humans. J Chromatogr B, 1999; 729:75-88.
Smith D, Turner C, Spanel P. Volatile metabolites in the exhaled breath of healthy volunteers: their levels and distributions. J. Breath Res. 1 (2007) 014004 (12pp)
Reichard GA, Haff AC, Skutches CL, Paul P, Holroyde CP, Owen OE. Plasma Acetone Metabolism in the Fasting Human. J. Clini. Inivest., 1979; 63:619-626.